Những cách tiếp cận khác nhau trong Coaching

TÌNH HUỐNG ĐẶT RA 

Chị B: Mình vừa chia tay bạn trai khoảng sáu tháng trước. Điều làm mình bất ngờ là ba tuần trước, anh ấy vừa liên hệ mình là sẽ trở lại thành phố và muốn hẹn mình đi cà phê. Mình đã mất một khoảng thời gian để suy nghĩ có nên đi hay không, và cuối cùng mình đồng ý. Nhưng sau đó thì anh ấy không liên lạc lại nữa. Giờ mình đang ở trong nhà của mình và có tất cả đồ đạc của anh ấy, nhưng mình không biết phải xử lý thế nào.

Cách tiếp cận trong các phiên Coach thông thường:

Coach: Chào B, dạo này bạn thế nào?

Chị B: Mình cũng ổn.

Coach: Hôm nay bạn muốn chia sẻ chuyện gì?

Chị B: (kể câu chuyện trên)

Coach: Vậy là bạn muốn tìm cách dọn dẹp đồ đạc của anh ấy đúng không? Bạn mong đợi điều gì sau phiên Coach này?

Chị B: Mình muốn rõ ràng xem sau 6 tháng, thì việc mình cần làm đúng đắn nhất ngay lúc này là gì?

Coach: Vì sao bạn lại muốn biết điều đúng đắn cần làm là gì?

Chị B: Vì mình cảm thấy mình có trách nhiệm phải trả lại đồ cho anh ấy. Nhưng mặt khác, anh ấy khá tệ bạc và mình vẫn còn nhiều ấm ức.

Coach: Vậy bạn làm sao biết được phiên Coach này giúp bạn có điều bạn cần sau buổi hôm nay?

Chị B: Mình nghĩ rằng bằng việc có sự rõ ràng vào cuối buổi, có kế hoạch cụ thể để biết phải làm gì với đồ đạc của anh ấy.

Coach: Tuyệt, vậy hãy cùng nhau hướng tới một kế hoạch nhé. Bạn không thật sự vui vẻ với người bạn trai cũ, và giờ anh ấy lại xuất hiện trong cuộc sống của bạn. Vậy cảm giác đó như thế nào?

Chị B: Tôi hơi bối rối. Tôi tưởng mình đã kết thúc mọi chuyện êm xuôi. Nhưng khi nhận được tin nhắn mời đi uống cà phê, tôi lại nhận ra mình vẫn còn khá tức giận về những chuyện đã xảy ra trong quá khứ.

Coach: Bạn nghĩ đâu là điều khiến bạn tức giận khi nhớ về?

Chị B: Tôi chỉ cảm thấy anh ấy không kết thúc mọi chuyện một cách đúng đắn. Tôi cảm thấy anh ấy lẽ ra nên tôn trọng mối quan hệ của chúng tôi hơn. Tôi thấy như mình chưa bao giờ có cơ hội để nói ra những gì tôi muốn nói về chuyện đó.

Coach: Sao bạn không thử nghĩ đến việc gọi cho anh ấy, hoặc hai người có thể hẹn gặp nhau để bạn nắm bắt cơ hội đó? Bạn thấy sao?

Chị B: Ồ đúng rồi, thật ra tôi đã từng nghĩ rằng mình nên đi gặp để thật sự nói cho anh ấy biết tôi nghĩ gì. Đó là một ý tưởng hay.

Coach: Okay, nghe rất tuyệt.

Cách tiếp cận trong Transformation Coaching:

Coach: Chào B, dạo này bạn thế nào?

Chị B: Mình cũng tạm ổn.

Coach: Oh, chỉ “tạm ổn” thôi à. Điều đó khiến tôi hơi tò mò vậy trong khoảng thời gian này, đâu là điều bạn nghĩ là chúng ta nên tập trung để giúp ích cho bạn?

Chị B: (kể lại câu chuyện ở trên)

Coach: Điều tôi hiểu được khi nghe bạn chia sẻ là mặc dù mối quan hệ này đã kết thúc khá lâu, nhưng có vẻ như vẫn còn điều gì đó giữa hai người bởi vì sắp có cuộc gặp gỡ. Vậy tôi tự hỏi, bạn hy vọng sẽ đạt được điều gì khi gặp lại?

Chị B: Tôi đã suy nghĩ mọi thứ. Từ việc “Có lẽ nó sẽ giúp chúng tôi kết thúc được mối quan hệ này”, đến “Có lẽ tôi cần nói cho anh ấy những cảm nhận của tôi”, rồi đến “Có thể vẫn còn một tia hy vọng nào đó”. Thành thật mà nói, tôi đã nghĩ nhiều viễn cảnh có thể xảy ra. Tôi không biết đó có phải là điều thông minh để làm hay không. Nó có thể diễn ra theo rất nhiều cách khác nhau.

Coach: Điều gì khiến bạn rơi vào trạng thái hoài nghi này?

Chị B: À, tôi cảm thấy rằng mình đã trưởng thành và chữa lành khá nhiều trong những tháng qua, và tôi thật sự cảm thấy mình đang đi đến một trạng thái khép lại những điều đã qua. Tôi không muốn mình bị cuốn trở lại và làm điều sai lầm nào mà khơi dậy lại những nỗi buồn và sự hối hận mà tôi đã trải qua.

Coach: Có vẻ như nỗi sợ ẩn sâu là nếu bạn gặp lại anh ấy, điều đó có thể làm gián đoạn quá trình trình chữa lành mà bạn đã làm được. Vậy thì, điều gì thực sự sẽ ý nghĩa để chúng ta cùng thảo luận trong cuộc trò chuyện ngày hôm nay?

Chị B: Ban đầu tôi nghĩ đó chỉ là chuyện đồ đạc, nhưng thực ra tôi muốn biết mình có đang đưa ra quyết định đúng đắn hay không. Tôi muốn biết điều gì là tốt nhất cho tôi thay vì lo lắng về việc anh ấy đang nghĩ gì hay cố chứng minh điều gì. Vậy đâu mới là điều phù hợp với tôi ngay lúc này,

Coach: Khi bạn đặt câu hỏi “Điều phù hợp với bạn lúc này là gì?”, điều gì xuất hiện trong đầu bạn?

Chị B: Tôi nhận ra rằng nhiều lúc tôi làm mọi thứ vì người khác. Và điều vừa loé lên trong đầu tôi là tôi thường hành động chỉ để người khác không tức giận với tôi, hoặc để chứng tỏ rằng tôi thực sự mạnh mẽ. Một phần trong tôi nhận ra rằng chuyện quá khứ là của quá khứ, và tôi biết đó không phải là mối quan hệ đúng đắn, cho dù tôi đã từng rất tổn thương.

Coach: Điều đó có ý nghĩa gì với bạn so với những gì bạn muốn trong cuộc huấn luyện này?

Chị B: Tôi nghĩ là nó hơi khác một tí. Nhưng điều tôi thật sự muốn khám phá là tôi muốn gì, tôi sẽ xử lí như thế nào khi nói chuyện với anh ấy, và tôi muốn nói gì. Có thể cũng cần đặt ra ranh giới với anh ấy. Tôi đoán thêm một việc nữa đó là phải giải quyết chuyện đồ đạc của anh ấy để có sự tách biệt rõ ràng, vì chúng tôi không còn trong mối quan hệ nữa.

Coach: Một điều tôi nghe thấy được là bạn có khuynh hướng nghĩ cho người khác thay vì bản thân mình. Trong tình huống này, khi bạn đã kết thúc một mối quan hệ và có khả năng gặp lại người đó, nếu không còn mối liên hệ hay cảm xúc nào, thì bạn sẽ thật sự muốn làm điều gì trong tình huống này?

Chị B: Tôi nghĩ điều tôi thật sự muốn là nhu cầu mạnh mẽ được lắng nghe về việc tôi đã bị bất ngờ như thế nào. Tôi muốn được nói ra và đặt một vài câu hỏi về điều đó. Và hơn nữa, là tôi muốn tiếp tục sống cuộc sống của mình.

Coach: Từ kinh nghiệm của tôi, thì đây là điều tôi thấy. Bạn có thể đặt tất cả câu hỏi bạn muốn, nhưng sự thật rằng bạn có thể sẽ không nhận được câu trả lời chân thật. Dù cho bạn cảm thấy như thể mình đang có điều mình cần, nhưng vẫn còn một lí do lớn hơn cả việc bạn đang muốn trong cuộc trò chuyện này, bởi vì nó có thể hay không xảy ra theo hướng bạn mong muốn. Bạn nghĩ lí do đó có thể là gì?

Chị B: Yeah, tôi đoán rằng nếu tôi cảm thấy được lắng nghe và truyền tải được điều mình thật sự muốn nói, hoặc nhận được câu trả lời, thì tôi cảm thấy như mọi thứ đã khép lại. Khép lại không có nghĩa là còn tự hỏi “tại sao” hay “làm sao mà…”. Nhưng có thể bạn nói đúng, câu trả lời có thể sẽ không phải là câu trả lời chân thật. Đó là sự thật.

Coach: Nếu đúng là như vậy, thì có vẻ như trong tâm trí bạn nghĩ rằng đây là cách duy nhất để đạt được sự khép lại mà bạn mong muốn. Vậy còn sự lựa chọn nào khác không?

Chị B: ….

Kết luận

Cùng một mục tiêu, nhưng trong cách tiếp cận Coach thông thường, mọi thứ diễn ra như một công thức định sẵn. Người Coach hoàn toàn chấp nhận những điều người khách hàng chia sẻ, và đi theo hướng khách hàng dẫn dắt mà không khám phá và đào sâu thêm những điều thật sự ẩn sâu bên trong lời nói. Phiên Coach được diễn ra theo cách tiếp cận thông thường đang dừng lại ở bề mặt và hướng đến giải pháp.

Còn trong cách tiếp cận của Transformation Coaching, sự nhạy bén của người Coach đã nhận ra sự thay đổi trong trạng thái của Coachee thông qua lời chia sẻ “tạm ổn”. Từ đó, người Coach đã tập trung khai thác xoay quanh những trạng thái, niềm tin của khách hàng, không phải là câu chuyện.

Một điều làm cách tiếp cận này khác biệt và mang đến sự chuyển hoá hơn cả, là cách người Coach luôn tập trung phản hồi những điều khách hàng chia sẻ, và luôn khơi gợi cho khách hàng quay về mục tiêu ban đầu để xem đâu là điều khách hàng thật sự cần trao đổi trong phiên Coach.

Nếu bỏ qua bước quan trọng này, phiên Coach sẽ dần lan man, và cả người Coach và Coachee sẽ không biết mình đang ở đâu trong mục tiêu ban đầu, cũng như có thật sự đang đem lại giá trị cho người khách hàng của mình hay không.